Ana Sayfa Dergiden TÜRK DIŞ POLİTİKASI VE POPÜLİZM

TÜRK DIŞ POLİTİKASI VE POPÜLİZM

Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlüğünde popülizm; “politik durumu dramatize ederek halkın ilgisini uyandırmak amacıyla yapılan politika” ve “halk yardakçılığı” olarak tanımlanmaktadır. Genellikle iç politika ve ekonomi politikalarında kullanılan bu terim; günümüzde dış politika vizyon, uygulama ve söylemlerinde de kullanılmaktadır. Popülist politikalar halkın beklenti, umut ve hassasiyetlerini istismar ederek bunları oya dönüştürmeyi hedeflemektedir. Bu nedenle popülist yaklaşımlar başlangıçta olumlu sonuçlar gösterse de bir müddet sonra gerçekçilik, bilimsellik ve akılcılıktan uzaklaşıldığı için siyasi ve ekonomik krizlerle sonuçlanmaktadır(http://www.bilgesam.org/incele/2400/-turk-dis-politikasinda-populizm/#.WwHzeopx2Fk, (Çevrimiçi), 15.05.2018).

Tarihi geçmişi olarak 16. Yüzyıla kadar giden, son yıllarda Batı demokrasilerinde yaygınlaşan kavram olarak öne çıkan popülizm, bir sistem ve program oluşturmamakla beraber siyasi partiler ve ideologlarca söylenegelen eylemlerin aralarında yer almaktadır.

Türk siyasi hayatında kavramlar ve ortaya çıkan ifadelerden –halkçılık, millet vb.- çokça tercih edilen söylemlerin popülizme yol açan eylemlere yol açtığı ve meşruiyet kaynağı olarak oluşturulma çabası göze çarpmaktadır (https://www.gazeteduvar.com.tr/forum/2017/04/02/populizm-nedir-iyi-midir-kotu-mudur-bizde-nasildir/, (Çevrimiçi), 15.05.2018).

Çalışmamızın içeriğinde yer alacak haliyle popülizmin artan etkisi ile beraber dış politik karar alıcılarınca da tercih edildiğini söylemekteyiz. Ayrıca içinde yaşadığımız dönemde Türk dış politikası o kadar popülerleşmiş, dış politikaya gösterilen ilgi o kadar artmıştır ki, gazetelerin magazin yazarları bile artan talep karşısında, uzmanlık alanlarına girmemesine rağmen dış politika ile ilgili konuları köşelerine taşımaya başlamışlardır. Düne kadar farklı konuları işleyen; dış politika ile, dış politikada kararların nasıl alındığı, nasıl uygulandığı ve dış dünyadaki gelişmelerin karar alıcıları nasıl etkilediği ile ilgili yeterli bilgisi olmayan kişiler bile strateji uzmanı edasıyla yazıp çizmeye başlamışlardır.

Dış politikanın bu denli popülerleşmesi olumlu ya da olumsuz bir takım sonuçlar doğurmuştur ve doğurmaya devam edecektir. Özellikle Türkiye gibi demokratikleşmekte olan bir ülkede bu etki kaçınılmazdır. Ne var ki, kitlelerin dış politikaya ilgisinin artması dış politikanın bundan böyle kitlelerin etkisi altına girdiği anlamına gelmemektedir. Türkiye’nin son dönemde izlediği aktif dış politikanın baş döndürücü hıza erişmesi temelde uluslararası konjonktürde yaşanan değişikliklerden ve Türk dış politikası karar alma mekanizmasının, daha önce görülmemiş bir ivme kazanmış olmasından kaynaklanmaktadır. Geniş halk kitlelerinin dış politika üzerindeki etkisi şu ana dek hep marjinal düzeyde kalmıştır ve bundan sonra da öyle kalmaya devam edecektir(http://www.tasam.org/tr-TR/Icerik/1146/turk_dis_politikasinda_ikna_guvenilirlik_ve_populizm, (Çevrimiçi), 15.05.2018).

Uygulamalar boyutuyla baktığımızda Türk dış politikasındaki sorunlar yumağının başlangıcını oluşturan Arap Baharı sürecinde –demokratikleşme tarafında mı yer almalı?/Diktatör liderleri mi tercih etmeli?- ikilemi içerisinde Mısır, Libya ve günümüzde de etkisi devam eden Suriye mevzuu ile beraber mevcut ilişki boyutunu kaybeden Türkiye’nin istediği gibi sonuç alamadığından Ortadoğu’da güvenilirlik veya örnek ülke durumunu ortadan kaldırmıştır. Özellikle ABD ve Batı eksenli politikalar bağlamında girişilen eylemler beraberinde Türkiye’yi dış politikada karar alma mekanizmasını sıkıştırmış, sahip olunan geçmişte var olan kazanımların da kaybedilmesi sonucunu ortaya çıkarmıştır. Konuya ilişkin olarak mezhep çizgisini reddeden ve çoğu soruna arabulucu rolünü üstlenerek dahil olan güvenilen ülke yerine tartışmalı aldığı kararların sonuçlarıyla yüzleşen ve en az hasarla tekrar ilişki kurmaya çalışan bir ülke ortaya çıkarmıştır. Halihazırda teoride ortaya konan derinlikli dış politika, hasarlı dış politikaya dönüşmüş ve Türkiye’ye ait olan dış politika ile iç politikanın ayrı ayrı değerlendirildiği ve daha realist politikaların uygulandığı düzenden çıkmasına popülist dış politika tercihlerinin oluşturduğu hasarla mücadele etme durumunu karışımıza çıkarmaktadır.

 

Ahmet Yavuz GÜRLER

 

Kaynakça

BİLGESAM, “Türk Dış Politikasında Popülizm”, (http://www.bilgesam.org/incele/2400/-turk-dis-politikasinda-populizm/#.WwHzeopx2Fk, (Çevrimiçi), 15.05.2018).

Gazete Duvar, “Popülizm Nedir? İyi midir? Kötü müdür? Bizde Nasıldır?, (https://www.gazeteduvar.com.tr/forum/2017/04/02/populizm-nedir-iyi-midir-kotu-mudur-bizde-nasildir/, (Çevrimiçi), 15.05.2018

TASAM, “Türk Dış Politikasında İkna, Güvenilirlik ve Popülizm”, (http://www.tasam.org/tr-TR/Icerik/1146/turk_dis_politikasinda_ikna_guvenilirlik_ve_populizm, (Çevrimiçi), 15.05.2018).

 

Must Read

Kartaca Roma İkilemi

            İki bin yıldır yönetim biçimleri açısından karşılaştırılan bu iki devletin birbirine politik olarak rakip olduğu ve anlatılanların aktarılış biçiminde sadece basit...

Dış Politikada Neler Oluyor

Günümüz Türkiye’sinin karşılaştığı sorunlar esasında geçtiğimiz yüzyılda var olan dış politika tercihleri paralelindeki gibi gerçekleşmiştir. Bilindiği üzere Soğuk Savaş sürecinde iki kampa...

Kemalizmin Apollonik ve Diyonizyak Bağlamda İncelenmesi

            Son dönemde Kemalizm’in bazı savunucuları tarafından Platonik bir bakış açısıyla, uygulama alanı bulduğu cumhuriyetin ilk dönemlerine yönelik asrı saadet yakıştırmaları gündemi...

Kimsesizlerin Kimsesi Olmak

YİRMİ BİRİNCİ YÜZYILDA KEMALİZM ÜZERİNE BAZI DÜŞÜNCELER-10 KİMSESİZLERİN KİMSESİ OLMAK Tanrı çobanımdır; benim eksiğim olmaz.Beni taze çayırlarda...

De-Kemalizasyon Üzerine

Anlık Dergisi’nin önceki sayısındaki yazımda Neo-Kemalizm üzerine düşüncelerimden bahsetmiştim. Bu sayımızdaki yazımda ise De-Kemalizasyon kavramı ve süreci üzerine düşüncelerimi özetlemeye çalışacağım. Tahmin...